Geen enkele edelsteen speelt met zo veel kleuren als topaas: van glashelder tot dieproze, van zonnig geel tot het felle blauw waar de meeste mensen meteen aan denken. Ook breekt topaas records in omvang: waar de meeste kristallen al zeldzaam zijn boven een paar karaat, kan de topaas kilo’s zwaar worden.
Waar veel edelstenen zeldzaam blijven in grote maten, groeit topaas juist uitzonderlijk groot. Al in de eerste eeuw noemde de Romeinse geleerde Plinius topaas de grootste onder de edelstenen. In het Smithsonian Museum in Washington ligt het bewijs: de 4,6 kilo wegende ‘American Golden Topaz‘, met 172 facetten geslepen uit een ruwe steen van bijna 12 kilo. Zulke reuzenkristallen ontstaan in pegmatieten, ook wel de ‘kraamkamers van mineralen’ genoemd: grofkorrelige gesteentelagen waarin mineralen de ruimte hebben om ongewoon groot en zonder veel breuken of insluitsels te groeien.
Over de herkomst van de naam topaas doen meerdere verhalen de ronde. Sommigen koppelen die aan het Sanskriet ‘tapas’, wat vuur betekent, anderen aan ‘Topazios’, de naam die Griekse zeevaarders gaven aan een eiland in de Rode Zee waar in de oudheid geel gesteente werd gedolven. Bij de oude Egyptenaren gold topaas als een steen die zijn gloed dankte aan de zonnegod Ra. En in Europa geloofde men tijdens de Renaissance dat topaas jaloezie en woede kon verdrijven en onheil op afstand hield.
De gouden Kangaroo: veertig jaar Australisch goud
06-11-2026
Tijd voor een klassieker: Piaget Altiplano 18k G0A36107
06-11-2026
Tijd voor een klassieker: Cartier Panthère Vendôme
02-10-2026
Edelsteen van de maand: de citrien
02-10-2026
Lunar-munten: traditie en verzamelwaarde in één munt
01-10-2026
Ook in koninklijke kringen was topaas geliefd. Volgens de overlevering mocht in Rusland alleen de keizerlijke familie de zeldzame roze variant dragen, wat de steen de bijnaam ‘imperial topaz’ zou hebben opgeleverd. In Duitsland werden prachtige lichtgele topazen gewonnen, die hun weg vonden naar de juwelen van August de Sterke, keurvorst van Saksen en koning van Polen. En dan is er de Braganza, onderdeel van de Portugese kroonjuwelen. Eeuwenlang werd deze steen van bijna 1700 karaat voor een diamant aangezien, maar vermoedelijk gaat het om een kleurloze topaas.
Kleurloze topaas duikt steeds vaker op als toegankelijk alternatief voor diamant, vooral in fijne, gestapelde ringen en oorknopjes. Blauwe topaas oogt dan weer verrassend casual: draag een subtiele hanger bij een spijkerbroek en wit shirt, of combineer meerdere fijne kettingen met net iets verschillende blauwtinten voor een gelaagde look. Zo bewijst topaas dat één edelsteen zowel bij een minimalistische look als bij een kleurrijk statement past.
